Bijgewerkt in november 2026. Dit artikel verscheen in 2024, toen de VSME nog in ontwikkeling was. We hebben het bijgewerkt op basis van de definitieve tekst: Gedelegeerde Verordening (EU) 2026/1560, die sinds 24 september 2026 van kracht is.
De VSME (Voluntary Sustainability Reporting Standard for non-listed SMEs) is een vrijwillige standaard die bedrijven in het MKB helpt bij duurzaamheidsrapportage. Begin 2024 werd de conceptversie gepresenteerd en konden belanghebbenden feedback geven. Na verwerking van die input publiceerde EFRAG in december 2024 de definitieve versie, en in september 2026 heeft de Europese Commissie de standaard officieel vastgelegd in een verordening, onder de naam Vrijwillige Standaard (Voluntary Standard). Inhoudelijk is het dezelfde standaard, met een paar aanpassingen. Daarom blijven wij hem gewoon VSME noemen.
Twee dingen zijn wel nieuw. De standaard is nu bedoeld voor alle bedrijven tot 1.000 werknemers, niet alleen voor het MKB. En hij is de bovengrens van wat grote klanten van je mogen vragen voor hun eigen duurzaamheidsverslag. Dat heet de value chain cap en die geldt voor boekjaren vanaf 1 januari 2027. Rapporteren met de VSME blijft vrijwillig, en een accountantscontrole is niet verplicht.
Wil je zien hoe je dit concreet inricht? Bekijk onze stap-voor-stap rapportagefuncties.
In dit blog leggen we uit welke onderwerpen er in een VSME-rapport staan, wat er in de definitieve versie is veranderd en wat dat betekent voor jouw bedrijf.
Modules in de VSME
De oorspronkelijke conceptversie van de VSME bevatte drie modules. In de definitieve versie is dit vereenvoudigd naar twee modules: de basismodule en de uitgebreide module. Je kiest dus voor alleen de basismodule, of voor de basismodule plus de uitgebreide module.
Basismodule
De basismodule is verplicht voor alle bedrijven die een VSME-rapport willen opstellen. Deze module richt zich op micro-ondernemingen en niet-beursgenoteerde MKB’ers en is ontworpen om eenvoudig leesbaar, begrijpelijk en toepasbaar te zijn. Een groot voordeel is dat er geen dubbele materialiteitsanalyse vereist is, in tegenstelling tot de CSRD-standaard voor grotere ondernemingen. De basismodule is verdeeld in 11 rapportage-onderwerpen, die elk een aspect van de ESG (Environmental, Social, Governance)-pijlers vertegenwoordigen. Elk van deze onderwerpen is verplicht voor rapportage, mits het van toepassing is op het bedrijf. Laat je een onderdeel leeg, dan geldt het als niet van toepassing.
De 11 rapportage-onderwerpen in de basismodule zijn als volgt:
B1 - Basis voor opstelling Beschrijf de grondslagen van je rapportage, inclusief de keuze van de modules
en een expliciete verklaring dat je aan de standaard voldoet. Daarnaast de
basisgegevens van je bedrijf, zoals rechtsvorm, NACE-code, omzet, aantal
medewerkers en locaties, en eventuele duurzaamheidscertificaten of -keurmerken.
B2 - Werkwijzen, beleid en duurzaamheidstransitie Hierin wordt gevraagd naar wat je doet om duurzamer te werken, zoals energie
besparen, uitstoot verminderen of werkomstandigheden verbeteren, en of je
beleid en doelen hebt om dat te volgen.
B3 - Energie en broeikasgassen Vereist een rapport van je totale energieverbruik in MWh en je CO₂-uitstoot
volgens het GHG-protocol: scope 1 (eigen bronnen) en scope 2 (ingekochte
energie).
B4 - Lucht-, water- en bodemvervuiling Rapporteer hier over je uitstoot van schadelijke stoffen, indien wettelijk
verplicht of vrijwillig geregistreerd in een milieubeheersysteem.
B5 - Biodiversiteit Geef aan of je vestigingen binnen of nabij gevoelige biodiversiteitsgebieden
liggen en noem in dat geval de naam van het gebied.
B6 - Water De totale wateronttrekking van de organisatie. Verbruik je veel water in je
productieproces, dan ook je netto waterverbruik, inclusief specifieke gegevens
voor gebieden met waterschaarste.
B7 - Grondstoffen, circulaire economie en afvalbeheer Gaat over hoe circulaire principes worden toegepast, hoeveel afval je hebt
(gevaarlijk en niet-gevaarlijk) en welk deel daarvan wordt gerecycled of
hergebruikt.
B8 - Personeel: algemeen Gegevens over de werkgelegenheid, inclusief type contract en geslacht, en per
land als je in meerdere landen werkt.
B9 - Personeel: gezondheid en veiligheid Cijfers over werkgerelateerde ongevallen en het aantal dodelijke slachtoffers
door ongevallen of beroepsziekten.
B10 - Personeel: salaris, cao en opleiding Informatie over of iedereen minstens het minimumloon verdient, welk deel van
je medewerkers onder een cao valt en de jaarlijkse opleidingsuren per
medewerker. De loonkloof tussen mannen en vrouwen alleen als je die al
wettelijk moet rapporteren.
B11 - Corruptie en omkoping Meld hier eventuele veroordelingen en boetes voor schendingen van
anti-corruptie- en anti-omkopingswetten.
Uitgebreide module
De uitgebreide module is optioneel en biedt MKB-bedrijven de mogelijkheid om meer gedetailleerde gegevens te rapporteren voor banken, investeerders of grote klanten die specifieke eisen stellen. Deze module vraagt om extra kennis en tijdsinvestering en bevat 9 rapportage-onderwerpen. Voor bedrijven die de uitgebreide module willen toepassen, is het verplicht eerst de basismodule in te vullen.
De onderwerpen van de uitgebreide module zijn:
C1 - Strategie en bedrijfsmodel Beschrijf je belangrijkste producten of diensten, je markten, je belangrijkste
zakelijke relaties en welke onderdelen van je strategie met duurzaamheid te
maken hebben.
C2 - Toelichting op werkwijzen en beleid Een korte beschrijving van wat je onder B2 hebt aangegeven, inclusief je
doelen en of het ook je leveranciers of klanten raakt.
C3 - Broeikasgasreductie en klimaattransitie Rapporteer je doelen om je uitstoot te verlagen, met het doeljaar, het
basisjaar en de belangrijkste maatregelen. Werk je in een sector met veel
klimaatimpact, dan geef je aan of je een transitieplan hebt.
C4 - Klimaatrisico's Geef aan welke klimaatrisico’s je ziet, zoals overstroming, hitte of nieuwe
regelgeving, en wat je eraan doet.
C5 - Personeel: extra datapunten Het personeelsverloop. Daarnaast optioneel de man-vrouwverhouding op
managementniveau en het aantal mensen dat voor je werkt, maar niet in dienst
is.
C6 - Mensenrechtenbeleid en klachten Vermeldt of je een gedragscode of mensenrechtenbeleid hebt, wat het dekt
(bijvoorbeeld kinderarbeid of discriminatie) en hoe je klachten van
medewerkers afhandelt.
C7 - Incidenten met betrekking tot mensenrechten Indien er bevestigde incidenten zijn geweest, bij je eigen personeel of in je
keten, dan moet je deze melden inclusief de acties die daarna genomen zijn.
C8 - Omzet uit bepaalde sectoren Geef aan of je omzet hebt uit sectoren zoals verboden wapens, fossiele
brandstof, tabaksproductie of chemicaliën.
C9 - Verhoudingen man vrouw in bestuursorganen Alleen relevant als je een bestuursorgaan hebt.
Wat is er veranderd ten opzichte van de eerdere versie?
Bij het vastleggen in de verordening heeft de Europese Commissie de standaard bewust dicht bij het origineel gehouden. Er zijn wel een paar wijzigingen doorgevoerd. Zo zijn de CO₂-intensiteit (uitstoot per euro omzet) in B3, het landgebruik in B5 en de vraag over EU Paris-aligned Benchmarks geschrapt. Het personeelsverloop is verplaatst van de basismodule (B8) naar de uitgebreide module (C5), en de oude grens van 50 werknemers voor C5 is vervallen. Nieuw is dat je in B1 een expliciete verklaring geeft dat je aan de standaard voldoet. Bij B5 noem je nu de naam van het natuurgebied in plaats van de oppervlakte, en bij B6 gaat het om waterverbruik in gebieden met waterschaarste.
Verlichting voor bedrijven met 10 werknemers of minder
Voor de kleinste bedrijven is een flink deel van de standaard vrijwillig. In de basismodule gaat het om energie en broeikasgassen (B3), water (B6) en grondstoffen en afval (B7). In de uitgebreide module om strategie (C1), klimaatdoelen (C3), klimaatrisico’s (C4), personeelsverloop (C5) en de vragen over mensenrechten (C6 en C7). Je mag ze invullen, maar het hoeft niet. Wat overblijft, is een compact rapport over je bedrijf en je personeel.
In 2024 werd nog een aparte module overwogen voor MKB-bedrijven die samenwerken met financiële instellingen. Die is er uiteindelijk niet gekomen. De gegevens die banken en investeerders nodig hebben, zitten nu in de basismodule en de uitgebreide module.
Conclusie: Een stap dichter bij transparantie en duurzaamheid
De VSME maakt duurzaamheidsrapportage haalbaar en toegankelijk voor het MKB, zonder onnodige complexiteit. De basismodule biedt een solide start voor transparantie in impactrapportage, terwijl de uitgebreide module extra diepgang mogelijk maakt voor bedrijven die aan specifieke eisen van banken, investeerders of klanten moeten voldoen. Nu de standaard officieel is vastgelegd, weet je precies waar je aan toe bent. Benieuwd naar het eindresultaat? Bekijk hoe een VSME-verslag eruitziet. Meer weten over hoe de VSME jouw bedrijf kan helpen? Neem contact met ons op voor een vrijblijvende kennismaking of vraag direct een demo aan.
Klaar om direct te starten? Probeer het 14 dagen gratis.
Bronnen